Исламдағы киім
Пайғамбарымыз Мұхаммед, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, айтты: «„Кімде-кімнің жүрегінде кішкентай тәкаппарлық болса, ол жәннатқа кірмейді“ деген хадисінде терең мағына жатыр. Бір адам: „Ал егер адам өз киімі мен аяқ киімінің әдемі болғанын қаласа, не істеуі керек?“ – деп сұрағанда, Пайғамбарымыз: „Алла сұлулықты сүйеді. Тәкаппарлық – шындықтан бас тарту мен менмендік“» – деп жауап берді (Муслим).
Ибн әл-Каййим, Алла оған рақым етсін, осы хадисті тереңінен талдай отырып, «Алла сұлулықты сүйеді» деген сөздердің, Оның сүйіспеншілігінен туындайтын әдемі киімді де қамтитынын айтады. Алайда, бұл тек киіммен шектелмейді; сұлулықтың барлық қырлары да қамтылады. Тирмизи жеткізген хадисінде: «Алла иман иесінің бетінен Өзінің рақымын көргенде қуанады» деген сөздер бұл пікірді растайды.
Абу әл-Ахвас әл-Джашами былай деп әңгімелейді: «Бір күні Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, мені ескі, жыртылған киіммен көрген сәтінде, менің қаржылық жағдайымды білу үшін сұрау салды. Мен өзімді кішіпейілдікпен: „Мен бай адаммын“, – деп жауап бердім. Оның көздері мені терең зерттегендей, мені сұрағы арқылы Алланың берекесін сезіндім. „Сен қандай байлыққа ие болдың?“ – деді ол, нұрлы жүзінде жанашырлық бар. Мен: „Алла маған берген түйелер мен қойлар“, – деп жауап бердім, жүрегімде шүкіршіліктің лебі тұрды. Пайғамбарымыздың үні нәзік, бірақ терең: „Ендеше, Алла сені қандай байлықпен жарылқап, сыйлағанын маған көрсетші“, – деді. Бұл сөздер мені терең ойға жетелеп, мені Алланың берген нығметтерінің қадірін бағалауға, шүкіршілік етуге үндеді. Сезімдерім мені алға жетелеп, мен Алладан алған бар жақсылығымды оның алдындағы мейірімінің көрінісі ретінде көрсетуге тырыстым. Осы сәтте менің жүрегімде Алланың мейірімі мен сұлулығы жарқырай түскендей болды».
Демек, Алла, Оның даңқы ұлы, Өзінің құлдарына берген нығметтерінің жарқын көрінісін көруден шын жүректен қуанады. Себебі, осы нығметтер – Алланың сүйіспеншілігінің және сұлулығының бір бөлшегі. Исламда киімнің екі негізгі мақсаты – денені жабу мен адамның сыртқы көрінісін әшекейлеу. Алайда, бұл жай сыртқы пішін ғана емес, Алла ішкі сұлулықты, яғни адамның мінез-құлқының көркемдігін де терең бағалайды.
Сондықтан, әрбір киім кию сәті – адамның жүрегіндегі шынайылықтың, кішіпейілдіктің және ізгіліктің көрінісі болардай болуы тиіс. Киіміміздің сәні мен әсемдігі, ең алдымен, ішкі жан-дүниеміздегі сұлулықты айшықтауы қажет. Алла бізді шынайы болуға, сыртқы көрінісімізбен қатар ішкі жан дүниемізді де байытатын, көркем мінезді қалыптастыруға шақырады.
Аллаhтың разылығын алуға деген ұмтылыс сұлулықтың терең мәнін түсінумен тығыз байланысты. Бұл ұмтылыс адам жанының асыл қасиеттерін оятып, оның ішкі әлемін байытады, жарқыратады.
Оның әрбір қадамы мен киімі, талғампаздығы мен мінсіздігі, тек сәннің белгісі ғана емес, сонымен қатар жүрегінің тазалығы мен руханиятының жарқын көрінісі.
Пайғамбарымызбен болған әрбір кездесуде адамдар үшін шын мәнінде шабыттандыратын сәттер туындайды, себебі оның бейнесі наным мен ізгілікке негізделген ғажайып сұлулықты шынайы түрде сәулелендіреді. Ол – жүректерге үміт, қуаныш, және тыныштық әкелетін жан. Оның бойынан таралған мейірімділік пен рухани байлық, сірә, Алланың рақымының айнасы секілді. Пайғамбарымыздың нұры, шынайы сұлулықтың құдіреті, айналасындағы адамдарды баурап алады, оларды терең сеніммен толтырады.
Ол – рухани әлемнің жаршысы, адамдардың жүректеріне мейірімділік шуағын шашып, Аллаhтың сұлулығы мен мейірімі туралы жарқын мысал.
Адамзат сұлулықты тек өз эгоизмін, мақтаныш сезімін қанағаттандыру үшін іздегенде, бұл сұлулық арам әрі рухани құндылықтардың бетін бүркемелеуші болады. Бұл адамды сыртқы көрінісінің арбауында ұстап, ішкі әлемінің тереңдігіне мән бермей, рухани байлықты жоғалтуға алып келеді.
Нейтралды сұлулық – бұл адамның ниетіне қарай өзгеретін нәзік шек. Ол тек өзінің жекелеген мүдделері үшін іздегенде ғана туындайды. Егер оның ниеті таза болса, онда сұлулыққа деген ұмтылыс өзіндік мәнге ие болып, Жаратушыға деген ғибадатқа айналады.
Шын мәніндегі сұлулық – бұл көктен түскен, адамды жан мен тәннің үйлесімділігіне, сөз бен іс, сезім мен ойдың бірлігінде жүрек тербейтін сый. Аллаға осы аса бағалы нығмет үшін шексіз шүкір етеміз.
Алла Өзінің құлдарының шынайы сөздерімен, таза ниеттерімен, жүректерінде махаббат пен тәубемен, сондай-ақ, көркем киіммен және тазалықпен безендірілгенін сүйеді. Сұлулықтың барлық қырларын – сөздерде, іс-әрекеттерде, сезімдерде және сыртқы көріністе іздеген кезде, шынайы иманды жандар Аллаға жақындайды, ал әрбір қадамы – Оның хақында ғибадаттың бір көрінісіне айналады.
Ер адамның киімі. Ислам шексіз даналығымен толы, сенушінің киімін тек рұқсат етілген жолмен сатып алуын міндеттейді. Ерлерге әйелдердің, ал әйелдерге ерлердің бейнесіне еліктеу қатаң тыйым салынған. Бұл тек киім мен әшекейлерде ғана емес, сонымен қатар жүріс-тұрыс, сөздік мәнер мен мінез-құлықта да көрініс табады. Пайғамбарымыз Мұхаммед, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, қауымды жамандықтан, жәбір-жапа мен бұзақылықтан қорғау мақсатында, бұл қағиданы бұзушыларға лағынет айтып, оларды үйлерінен қууды әмір етті.
Сенушілерге жібек, парча және алтынмен безендірілген киімдерді киюге тыйым салынады. Мұндай бағалы маталарды киім ретінде немесе намазға арналған кілемше ретінде де пайдалануға болмайды. Хузайфа бізге жеткізген хадисінде Пайғамбар, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, жібек пен парчаны киюді және оларға отыруды тыйым салған. Сонымен қатар, Пайғамбар, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, былай деді: «Менің соңымнан ерген ер азаматтарға жібек пен алтын кию тыйым салынған, бірақ бұл әйелдер үшін рұқсат етілген».
Осылайша, исламның ізгі қағидаларына сәйкес, киім таңдау – тек сыртқы келбетті сәндеудің емес, сонымен қатар рухани тазалықтың, ішкі сұлулықтың көрінісі.
Исламның терең даналығы ер азаматтарға алтын тағуға қатаң тыйым салады, тіпті ол қаншалықты аз болса да. Бұл тыйым қасиетті хадистермен бекітілген. Имам ан-Науауи тіпті күмістен жасалған жүзікте кішкене ғана алтын болса да, оны тағуға қатаң қарсы шыққан. Тек алтын басқа металдармен араласып, тот басып, көзге мүлдем көрінбейтін болса ғана рұқсат етіледі.
Ал жібек киімді кию ерекше жағдайларда ғана, денсаулықты сақтау мақсатында рұқсат етіледі. Пайғамбарымыз Мұхаммед, оған Алланың сәлемі мен игілігі болсын, Абдуррахман ибн Ауф пен аз-Зубейрге дене ауруына шалдыққан кезде жібек киюге рұқсат берген еді. Бұл – жібекке деген қатаң тыйымның артында жатқан мейірімділіктің көрінісі.
Сондай-ақ, алтынды қолдануға мәжбүрлік туындаса, мысалы, алтын тіс салу секілді медициналық қажеттіліктерде, оны қолдану рұқсат етіледі. Арфаджа ибн Ас’адтың оқиғасы осындай жағдайға мысал бола алады. Құлаб шайқасында мұрнынан айырылған ол күмістен жасалған мұрын протезін тағуға мәжбүр болды, бірақ ол іріңдеп, жарақат тудырды. Сонда Пайғамбарымыз, оған Алланың сәлемі мен игілігі болсын, оған алтыннан протез жасауға рұқсат берген еді.
Мұсылманның киімі әрқашан таза болуы тиіс. Бір күні Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, бір адамның киімі лас екенін көріп: «Ол киімін жуатын су таппады ма?» – деп таңғалып, мұсылманның тазалыққа қаншалықты мән беруі керектігін еске салған болатын.