Исламдағы сөздің қадірін білу
Исламның көзқарасы бойынша, нағыз күшті мықты бұлшықеттермен немесе қарсыластарды жеңу қабілетімен өлшеуге болмайды. Шын мәнінде, нағыз күш – бұл арпалыс кезінде сабырлылық сақтап, ашу-ызаға берілмейтін, жүрегі мен жанын бақылауда ұстайтын адамда. Пайғамбар Мұхаммед, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, былай деді: «Нағыз күшті адам – бұл көптеген адамдарды жеңетін емес, ашу кезінде өзін-өзі ұстай алатын адам» (Әл-Бухари және Муслим).
Ашу – бұл от сияқты, ол жануды талап етеді, бірақ оның қызуын басу үшін су сияқты сабыр керек. Ашудың шоқтары жан-жағын шарпыса, сабырдың тоңы оларға тосқауыл қояды. Нағыз күшті адам – бұл шоқтың арасында тыныштық тауып, оны өз бойынан аластата алатын, жанартау сияқты үнемі жанып тұрмаса да, бейбітшілік үшін күресетін адам.
Нағыз мықтылық – бұл сыртқы қақтығыстардан емес, ішкі жан дүниесінде бейбітшілікті табу. Өзін-өзі басқару, эмоцияларды бақылау, менмендіктен аулақ болу – бұл шынайы адамның айнасы. Мұндай адамдар, қиындықтармен бетпе-бет келгенде, тіпті дауылдың ортасында да, кеме капитанындай, сабырлы, сенімді әрі күшті болып, өзінің бағытынан таймайды.
Ашуыза – бұл жартас, ал сабыр – бұл мықты өзен. Жартас суық әрі қатал, ал өзен жұмсақ, бірақ өз мүлкінде табанды. Сондықтан нағыз күш – бұл сабырдың самалы, адамның жүрегіндегі жанашырлықтың жалыны, өзіне ғана емес, айналасындағы адамдарға да берік болуы.
Нағыз ерліктің көрінісі – бұл ашуға берілмеу, жүректегі толқулардың ықпалына бой алдырмау, өзін-өзі ұстап, лаулаған сезімдерін жеңу. Көк аспанда күннің сәулесі қалқығандай, адам да ашуын бақылап, сабырлылық танытқанда, айналасындағы әлемді жарыққа толтырады. Олай болса, зұлымдықтың түнегін ыдырату үшін, ол неге ашуланбасқа? Ашуын жасырып, өзін-өзі ұстай отырып, адам сыртқы жағдайларды басқару мүмкіндігіне ие болады, жанжалдардың өршуінен сақтанады, мақсаттарына жетіп, Алла мен адамдардың разылығына бөлінеді.
Бір күні, бір адам Пайғамбарымыздан, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, ақыл-кеңес сұрағанда, ол оған тек бір ғана сөз айтты: «Ашуланба!» – деп. Осы бір қысқа, бірақ терең мағыналы сөзді, аспаннан түскен жұлдыздай жарқырап, оның жүрегінде мәңгілік сабыр мен тыныштықтың сәулесін қалдырды. Әлгі адам тағы да: «Маған кеңес бер!» – деп сұрағанда, Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, сол бір айтылған сөзді қайталап: «Ашуланба!» – деп жауап берді.
Ибн Аббас, Алла оған разы болсын, жеткізгендей, Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, айтты: «Сенде Алла сүйетін екі қасиет бар: жұмсақтық пен сабырлылық» – деді (Муслим). Бұл қасиеттер адамға мейірімділік пен мейірімділікпен қарай отырып, әлемге сұлулық әкелуге мүмкіндік береді.
Нағыз мұсылман кейде ашулануы мүмкін, бірақ ол тек Алла үшін. Ол өзінің жаны үшін емес, Раббысымен байланыстыратын шындықтарды қорғау үшін ашуланады. Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, ешқашан жеке мүдделері үшін ызаға булыққан емес. Аиша анамыз, Алла оған разы болсын, былай деді: «Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, тек Аллаға қатысты бұзушылықтарға ашуланатын» (Әл-Бухари және Муслим). Ол, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, діннің абыройына нұқсан келтіретін әрекеттерді көргенде, ашу толқынына шомылып, өз сезімдерін бақылап, ортақ игілік үшін күресетін. Мысалы, бір адам оған келіп: «Мен таңғы намазға кешігіп жатырмын, себебі мені ұзақ оқып жатқан адам тоқтатты» деп айтқанда, Пайғамбарымыздың, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, ашуланып: «Ей, адамдар! Араларыңда дінді жек көретіндер бар! Намаз оқығанда қысқа болыңыздар, өйткені артта кәрілер, балалар, және маңызды шаруалары барлар тұрады!» – деп тұрып, жиналғандардың көңілдерін көтеріп, діннің абыройын қорғауға шақырды.
Пайғамбардың Ашуы: Әділеттің отты жүрегі. Алланың елшісі Мұхаммед, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын – тек мейірім мен жанашырлықтың символы ғана емес, сонымен қатар, әділеттің қатты қолы және шындықтың қылышы еді. Оның ашуы – бұл тек қана эмоциялық жарылыс емес, әділетсіздікке қарсы күрестің отты жүрегі еді.
Бірде, үйіне оралған Пайғамбарымыз оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын әйелі Айшаның, оған Алла разы болсын, бөлмесіндегі жаңа перде мен суреттерді көргенде, оның жүрегі қызған темірдей қызып кетті. Бұл көрініс оның бойындағы наразылықтың отын оятты. Өйткені, ол кездегі мүсіншілік пен бейнелеу өнері, Алланың жаратылысына теңестірілуі мүмкін деген қауіп төндіріп тұрған. Сондықтан, Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, бұл істің қате екенін қатты айтып, мұндай әрекеттердің ауыр салдары болатынын ескертті. Оның әрбір сөзі, адал жүректің қатты соғысындай, үйдің ішін шарлап, аспанға жеткендей сезілді.
Тағы бір оқиғада, Усама ибн Зайд, Пайғамбарымызға, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, Бану Махзум тайпасынан бір әйелдің ұрлық жасағанын айтқанда, Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын шариғат бойынша оның қолын кесуге бұйырды. Әрине, бұл шешім оңай болмады. Алайда, Пайғамбарымыз оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын әділеттіліктің жолынан таймады. Ол, өз қызы Фатима болса да, егер ұрлық жасаса, оның қолы кесілетінін айтып, әділеттіліктің қасиеттілігін көрсетті.
Бұл екі оқиғадан біз, Пайғамбарымыздың, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, ашуының шын мәнін түсінеміз. Бұл әділетсіздікке деген наразылық, шындықты қорғауға деген ықылас, және де Алланың заңдарына деген шексіз құрмет еді. Оның ашуы – бұл қоғамдағы жамандықпен күресуге шақырған үн, әділетті қоғам құруға бағытталған қозғалыс еді.