Жарының анасы
Жастар тағдыры және ананың рөлі. Ана жүрегі – мейірімнің ұясы, ал оның асыл арманы – өз перзентінің бақытын көру. Қызын өмір жолына жетелеп, оны болашақ жұбайының қолына тапсыру – ана үшін қасиетті борыш. Ол қызының тойында баласының жарқын болашағына үміт артып, күйеу баласына үлкен сеніммен қарайды. Дегенмен, өмірдің күрделі шындығы ана мен жастардың қарым-қатынасында қиындықтар туғызуы әбден мүмкін.
Уақыт өте, күйеу баланың мінезіндегі кемшіліктер айқындалған сәтте, ана жүрегінде мазасыздық пайда болады. Ол өз өмірлік тәжірибесіне сүйеніп, отбасына араласуға ұмтылады. Басында бұл араласу – ананың қамқорлығы, жылы сөздері мен ақыл-кеңестері түрінде болса, кейін оның қарқыны күшейіп, талапқа немесе сынға айналуы ғажап емес.
Ана қызының өміріне өзінің ақиқаттарын ұсынады. Ал жас жұбай болса, оның кеңестері мен талаптарын қабылдай бермейді. Күйеу бала мұндай араласуды ерлі-зайыптылардың өзіне тиесілі дербес кеңістігіне қол сұғу деп санайды. Осылайша, жастардың қарым-қатынасында түсінбеушілік пен шиеленістер пайда болады.
Қыздың жай-күйі, әсіресе, бұл жағдайда айрықша нәзік. Ол анасын түсініп, оның үмітін ақтағысы келеді, бірақ өз отбасын да сақтап қалуды армандайды. Қыз, ананың жылы алақанын аңсаған бала секілді, бір жағынан, оның қолдауын қажет етеді. Ал екінші жағынан, өзінің дербестігін сезініп, жұбайына арқа сүйеп, жаңа өмірінің жауапкершілігін көтеруге талпынады.
Бұл күрделі тепе-теңдікте нәзік гүлдей қыз өз жүрегінің екі полюсінде: ананың махаббаты мен жұбайының сүйіспеншілігі арасында қалады. Оның таңдау жасауы қиын, ал отбасының татулығы үшін ананың рөлі ерекше маңызды. Ана өз қамқорлығын жұмсартпаса, ал қызы мен күйеу балаға еркіндік бермесе, бұл тек жанжалдың отын тұтатады.
Татулыққа бастайтын жол. Мұндай қиындықтарда ананың парасаты мен сабырлығы – басты шешім. Ол өз қызының өмір жолына араласуын азайтып, оларға өзара түсіністік пен қолдау көрсетуі тиіс. Бұл жолда ең маңыздысы – сенім мен махаббат. Ана қызын ер жеткен, жауапкершілікке ие адам ретінде қабылдап, оның бақытын өз таңдауларына сенім арту арқылы көргенде ғана отбасыдағы тыныштық пен береке орнайды.
Жастар да бұл жағдайда сабырлылық танытып, ананың ықыласын ескергені жөн. Жұбайлар өзара сенім арқылы анамен де, бір-бірімен де үйлесімді қарым-қатынас орнатса, олардың өмір жолы жарық болмақ.
Жанұя тұтастығы – өзара құрмет пен түсіністікте. Қазақ отбасының тағдыры әрбір жанұя мүшесінің жүрегіндегі ізгілікке байланысты. Әсіресе, жас шаңырақ көтерген ерлі-зайыптылар үшін ата-ананың қамқорлығы мен құрметі ерекше маңызға ие. Алайда, бұл қамқорлық пен мейірім кейде артық араласуға айналып, отбасылық тыныштықты бұзуы мүмкін.
Көптеген жас ер азаматтардың басындағы ортақ түйткілдің көрінісі. Жас отаудың тірегі – ер азамат өз отбасының дербестігін сақтап қалуға тырысады, бірақ ененің жиі сын айтуы, үнемі араласуы оның көңілін түсіреді. Әрбір ұсақ-түйекке айтылған ескертулер ер адамның өзін төмен сезінуіне, ішкі наразылығына алып келеді. Мұндай қарым-қатынастың негізінде өзара түсінбеушілік пен шекаралардың бұзылуы жатыр.
Отбасылық шиеленістің түп-төркіні. Әйел – екі әлемнің арасындағы нәзік жіп. Бір жағынан, ол өз анасын құрметтеуге, оған деген борышын өтеуге міндетті болса, екінші жағынан, жұбайының сеніміне кіріп, оның өмірлік серігі болуы керек. Бірақ ененің артық араласуы бұл нәзік тепе-теңдікті бұзып, жас отбасының тұрақтылығын шайқалтады.
Кейбір ер азаматтар мұндай жағдайда туыстық қарым-қатынастарды шектеуді немесе үзуді жөн санайды. Бірақ бұл тәсіл мәселені шешпейді, керісінше, жағдайды одан әрі ушықтырады. Туыстық байланыстарды үзу – табиғатқа қарсы әрекет. Қыз баланың анасымен байланысын толықтай тоқтатуын талап ету – оның жүрегіндегі махаббат пен құрметті жоққа шығару. Мұндай шешім әйелдің жүрегіне ауыр салмақ түсіріп, оны ішкі дағдарысқа итермелейді.
Шиеленістің салдары. Жас отбасының арасындағы әрбір ұрыс, әрбір даулы сәт оның болашағына сызат түсіреді. Тіпті, мұндай жанжалдар қайғылы оқиғаларға әкелуі мүмкін. Бір отбасының өмірінен алынған мысал, бір ер адам енесінің «үгіт-насихаттан» ашуланып, оған қайнатылған сорпаны төгіп жібереді. Дәрігерлер зардап шеккен әйелді орталық күйік ауруханасына жіберуге мәжбүр болады. Ал ауруханаға бара жатқанда, әйелі көз жасымен күйеуіне: «Сенің анама жасағаныңнан кейін мен сенімен бірге өмір сүре алмаймын!» – дейді. Бұл сәт, шындығында, отбасылық байланыстардың нәзіктігі мен олардың бұзылуының ауыр салдарын айқын көрсетеді..
Шиеленістерді шешудің жолдары
Ер азамат пен әйелдің бірлігі өзара түсіністікке негізделуі керек. Отбасындағы тыныштықты сақтау үшін әр тарап өз рөлін айқын түсініп, шекараларды сақтауы шарт.
– Ене үшін:
– Баласының шаңырағына қолдау көрсету, бірақ шектен тыс араласпау.
– Жастардың дербес шешім қабылдауына мүмкіндік беру.
– Қызының жұбайын құрметтеп, оның қадір-қасиетін түсіну.
– Ер азамат үшін:
– Ененің айтқандарын сабырмен тыңдап, оны қақтығыспен емес, сыйластықпен шешу.
– Әйелінің анасына деген махаббаты мен борышын түсініп, қолдау көрсету.
– Әйел үшін:
– Анасының жүрегін ауыртпай, бірақ жұбайының да абыройын сақтап, екі жақтың арасын тең ұстау.
– Екеуінің арасындағы байланыста алтын көпір болуға тырысу.
Отбасылық үйлесімділік – ақыл мен жүректің көрінісі. Ене мен күйеу баланың арасындағы қарым-қатынас – қазақ жанұясындағы ежелгі әрі нәзік тақырыптардың бірі. Бұл қарым-қатынас дұрыс бағыт алса, жас отбасының болашағына жарқын жол ашады. Ал, егер түсіністік болмаса, кішкене ұсақ-түйектер үлкен дауылға айналуы мүмкін.
Жақсы ниет – жақсы қарым-қатынастың негізі. Жарының анасы, шын мәнінде, күйеу баланың жауы емес. Ол тек өз перзентінің бақытты болуын тілейді. Оның араласуы, кейде артық көрінсе де, оның жаман ниетінен емес, қызына деген қамқорлықтан туындайтынын түсіну керек. Бұл – табиғи құбылыс. Ана жүрегі әрдайым өз баласының бақытына алаңдайды, ал қызының бақыты күйеуінің қолында екенін біле отырып, оған да қамқорлық көрсетуге тырысады. Сондықтан, оның әрекеттерін сынмен емес, мейіріммен қабылдаған жөн.
Туыстық байланыстарды үзу – ауыр қателік. Ана мен бала арасындағы махаббат – Алланың берген сыйы. Бұл байланыс уақыт пен қашықтыққа бағынбайтын киелі жіп секілді. Қыз баладан өз анасымен қарым-қатынасын үзуді талап ету – әділетсіздік қана емес, оның жүрегін жаралаудың белгісі. Мұндай талаптар жас отаудың арасын алшақтатып, қайғылы салдарға әкелуі мүмкін.
Қарым-қатынастың алтын көпірі. Отбасылық жарасымдылықтың құпиясы – ер адамның әйелінің туыстарымен жақсы қарым-қатынас орнатуға тырысуында жатыр. Ене мен күйеу бала арасындағы түсіністік пен сыйластық жас отауға береке мен тыныштық әкеледі. Мұндай қарым-қатынасты орнату үшін ер адам өз әрекетінде тәртіптілік пен сыпайылықты басшылыққа алуы керек. Туыстарынан кеңес сұраудан, олардың пікірін тыңдаудан ұялмау – ақылды ердің белгісі.
Әйелінің жақындарымен сыйластықта болу – ер адамның жауапкершілігі мен кемеңгерлігін көрсетеді. Егер қиындық туындаса, оның түйінін сабыр мен жұмсақтық арқылы шешу – ең тиімді жол. Ене жүрегін ренжітпей, қайта оны жаулап алуға ұмтылу – күйеу баланың басты мақсаты болуы тиіс.
Даналықтың жарығы. Али ибн Әбу Талиб, Алла оған разы болсын, былай деген: «Достарды тарту қабілеті – ақылдың жартысы». Бұл сөздер – отбасындағы барлық қатынастардың негізі. Адамдарға жақсы қарым-қатынаспен қарау, түсіністік пен мейірім көрсету – отбасының берекесін арттыратын құралдар.
Ене мен күйеу бала арасындағы түсініспеушіліктерді тек мейірімділік, сабырлық және ақылмен шешуге болады. Ешбір жанжал жаман сөзбен немесе қатігез әрекетпен шешілмейді. Керісінше, әрбір сөз бен іс-әрекет жүрекке жол табуы керек.
Отбасылық жарасымның үлгісі. Иманучехр есімді ер адамның енесі туралы айтқаны – осындай қарым-қатынастың жарқын мысалы: «Менің енем – нағыз періште. Ол бізге көптеген өмірлік қиындықтарды жеңуге көмектеседі». Бұл сөздер тек енесінің мінезіне емес, күйеу баланың оған деген құрметіне де байланысты. Егер ер адам әйелінің туыстарына ізеттілік танытса, бұл жақсылық қайтарымын береді.