Күйеуіне қамқорлық жасамау
Аль-Хайзаран мен Аль-Бармакиййаның өмірі, тарихтың терең қатпарларында қалдырған іздері – адам жанының нәзік құпиясын ашады. Екеуі де құлдықтан босатылып, өздеріне жоғары лауазымдар мен дәулетке қол жеткізген әйелдер. Аль-Хайзаран халифаның әйелі, Аль-Бармакиййа патшаның жары болғанымен, олардың жүректерінде үнемі бір нәрсе жетпейтіндей сезім болды. Құдіретті биліктің, мол дәулеттің арасында, олардың ішкі әлемі бір нәрсені аңсаумен, қанағатсыздық пен наразылықпен толы еді.
Аль-Хайзаран халифаның барлық қалауларын орындап, оның жүрегінде бір сәт болса да күдік тудырмаған. Алайда, бір күні ол еріне ашу үстінде: «Мен сенен ешқашан жақсылық көрген емеспін!» – деп айқайлапты. Бұл сөздер оның ішкі жан дүниесіндегі қанағатсыздықтың, билік пен байлықтың бәрібір оның жүрегін тыныштыққа бөлей алмайтынының айғағы болды.
Ал, Аль-Бармакиййа, патшаның барлық еркеліктерін көріп, оның тілектерін орындағанымен, өткен өміріне, қарапайым құл қыздың күндеріне оралғысы келетінін айтқан. Әмір оған барлық жағдайды жасағанымен, ол әлі де көңілі толмаған еді. Тек бір сәтте, патша оның ерекше тілегін орындап, балшықтан жасалған жұмсақ хош иістерді әкеліп, оның көңілін аулапты. Әл-Бармакиййа сол иістермен ойнап, біраз уақытқа тыныштық тапқандай болады. Бірақ, бір күні ол патшаға ашу-ыза білдіріп: «Мен сенен ешқашан жақсылық көрген жоқпын!» деп, тағы да наразылығын білдіреді.
Патша күлімсіреп, оған жұмсақ дауыспен: «Балшықпен ойнағың келген сол күнді есіңе түсірмейсің бе?» – деп сұрайды. Бұл сұрақ Әл-Бармакиййаны терең ойға қалдырып, оның қателігін түсінуге себеп болды. Ол сол сәтте өзінің өкінішін сезініп, ұяттан басын төмен салды.
Бұл оқиғалар бізге не айтады? Әйелдердің жүрегі терең әрі жұмбақ, олар өмірдің барлық сыйларын алғанымен, кейде оларға бір нәрсе жетпейтіндей сезім үнемі бірге жүреді. Жақсылықтарға алғыс айтқаннан гөрі, олар кемшіліктерді көбейтуді, олардың жанының тереңінде үнемі бір нәрсені аңсауды жақсы көреді. Мұны Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, өте терең түсінікпен айтқан еді: «Әйелдер, садақа беріңдер, өйткені мен Тозақтағы көп әйелдердің зарлағанын көру нәсіп болды!» Осы сөздермен ол әйелдердің күйеулеріне жасаған жақсылықтарына шүкір етпеуі және ұсақ кемшіліктерге қатты көңіл бөлуі жайында ескерткен.
Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, бірде: «Маған Тозақтың отты тереңдіктері көрсетілді. Сол жалындаған отта көптеген әйелдердің зарлағаны естілді», – деген. Сахабалар таңқалып сұрағанда: «Олар Аллаға иман келтірмеді ме?» деп, Пайғамбарымыз: «Иә, иман келтірген. Бірақ күйеулеріне жасаған жақсылықтары үшін шүкір етпеді. Өйткені, ұзақ жылдар бойы жақсылық жасағаныңда да, бір сәтте ұнамай қалған нәрсеге наразы болып, „Мен сенен ешқашан жақсылық көрген жоқпын“ деп айтатындығы бар», – деп жауап берген.
Бұл оқиғалар адам табиғатының нәзік тұстарын, әйелдердің көңіліндегі тынышсыздық пен наразылық сезімін, сондай-ақ Пайғамбарымыздың әйелдерге деген терең мейірімі мен олардың сезімдеріне деген түсінігін көрсетеді.
Ер адам әйел жүрегінің тереңдігі мен көңіл күйінің өзгергіштігін толық түсінсе, ол ешқашан ашуға бой алдырмас еді. Әйелінің кейде алғыссыз, ренішті сөздері оның жүрегін жараласа да, ол сабыр сақтап, жүрегінде мейіріммен қарайды. Әйелдің жүрегі – нәзік гүл секілді, оған абайлап қарауды қажет етеді. Ал күйеуінің махаббаты мен түсіністігі – сол гүлдің өсіп-өнуіне қажетті су мен күн сәулесі іспетті. Осылайша, ер азамат әйелінің ішкі әлеміне үңіліп, оның нәзік сезімдеріне құрметпен қарайды.
Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, бір сәтте Жәннаттың бақшасына көз жүгіртіп, оның көз алдында жарқыраған кедейлердің жүздері мен бақытты күлкілері елестеген. Сол сәтте Тозаққа қарағанда, онда әйелдердің зарлаған дауыстары естілгенде, сахабалардың жүрегінде қобалжу пайда болған. Бұл көрініс олардың ішкі әлемін дүр сілкіндіріп, жүректерінде терең ой салған.
Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, бұл көрініс жайында: «Неліктен әйелдер Тозақта көп?» деген сұраққа жауап бергенде: «Әйелдердің көбі Аллаға иман келтіргенімен, күйеулеріне жасаған жақсылықтары үшін шүкір етпейді. Оларға көп жылдар бойы жақсылық жасасаң да, бір ғана ұнамсыз нәрсе болса, олар барлық жақсылықты ұмытып, „Мен сенен ешқашан жақсылық көрген емеспін“ деп айтады», – деген. Бұл сөздер әйелдердің нәзік жан дүниесінің бір құпиясын ашып, олардың ішкі сезімдеріне терең бойлайтын маңызды өсиет болды.
Жәбір ибн Абдуллаһ, Алла одан разы болсын, бірде Пайғамбарымызбен, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын, мерекелік намазда болған екен. Намаздың соңында Пайғамбарымыз жұртқа үлкен насихат айтты. Ол адамдарды Алладан қорқуға, Оған бойұсынуға шақырды, әсіресе әйелдерге қарап: «Әйелдер, садақа беріңдер! Өйткені сіздердің көбі Тозаққа баратындардың қатарындасыздар», – деп ескерткен.
Осы сөздерден кейін бір әйел орнынан тұрып, Пайғамбарымызға: «Уа, Алланың Елшісі, неге сонша қатты айтасыз?» – деп сұрағанда, Пайғамбарымыз, оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын: «Сіздер көп шағымданасыздар, күйеулеріңізге жасаған жақсылықтарыңыз үшін шүкір етпейсіздер», – деп жауап берген. Осыдан кейін әйелдер өздерінің зергерлік бұйымдарын садақа ретінде бере бастады, тіпті Билялдың шапанын зергерлікпен толтыра бастаған.
Әпкелерім, осы хадисті оқып, сахабалардың иман мен тақуалыққа деген құштарлығынан үлгі алсақ, олардың Аллаға деген беріктігі мен Пайғамбарымыздың сөздеріне деген сенімі бізге үлкен сабақ. Олардың жүрегіндегі иман мен сенім шуағы біздің де өмірімізге нұр шашып, рухымызды тербетіп, жүрегімізде шынайы сүйіспеншілік пен сабырлылықты оятады.
Алла Тағаланың қалауымен Тозақ отынан құтылу үшін біз де иман жолында жақсылық жасауды, Алланың ризалығына жетуді мақсат етуіміз қажет. Әсіресе, намазымызды үздіксіз оқып, Алланың барлық бұйрықтарына толық бағынуымыз керек. Себебі, адам өз жүрегіндегі шынайы сеніммен ғана рухани биіктікке жетеді, ол тек Алланың жарылқауы мен қолдауымен көтерілу мүмкін.
Әйелдер арасында кең тараған ширк сияқты ауыр күнәлардан сақтануымыз аса маңызды. Алладан басқа ешкімнен көмек тілеу, сиқыршылар мен балгерлерге жүгіну – бұл Алланың өзіне жасалған ең үлкен қарсылық және шын жүректен сақтануымыз қажет. Нәзік жандардың жүрегінде Аллаға деген сенім мен тәуекелдің беріктігі болу керек. Әпкелерім, біз Алладан басқа ешкімге сыйынбайық, тек Оған ғана тәуелді болайық. Өйткені, біздің барша ниетіміз бен істеген әрекеттеріміз тек Алланың қалауымен ғана жүзеге асады.
Әмин, я Раббал-Аламин! Алла Тағала біздің бәрімізді Өзінің рахметімен қоршап, Тозақ отынан сақтап, Жәннаттың жарық сәулесімен нұрландырсын!