Сәттілік немесе сəтсіздік көбінесе өмірлік ұстаныммен анықталады. Ол нені білдіреді? Өмірлік ұстаным – бұл негізгі басым сенім. Өзі оң да, теріс те бола алмайды. Сіз оны əрқашан мақсатқа қатысты бағалауыңыз керек. Доминантты наным-сенімдер, адамның мақсатына қол жеткізуге ықпал етуі немесе кедергі келтіруі мүмкін. Мысалы, интроверт (өзіне терең үңілетін адам) адам спикер болуды мақсат етсе, онда мұндай өмірлік ұстаным оны жүзеге асыруға көмектеспейді.
Өмірге деген көзқарас бізді кейбір жағдайларды іздеуге немесе басқалардан аулақ болуға мəжбүр етеді. Біздің сеніміміздің көп бөлігі еріксіз түрде қалыптасты. Алайда, егер біздің сеніміміз қалаған нəрсені алуға кедергі келтірсе, біз оларды өзгерту туралы ерікті шешім қабылдай аламыз. Бұл үшін тек жаңа бағдарламаларды қабылдауға, түпкі нəтижені көруге, эмоционалды реакция тудыруға тура келеді. Өзіңізді мақсатқа жеткендей елестетіңіз, сонда сіз Эмоция тудырасыз, ал эмоция әрекетке деген мотивацияға алып келеді.
Сіз өзіңіздің күнделікті өмірде қандай-да бір əрекетті қалай орындағаныңызды жоспар құру арқылы бақылай аласыз. Бұл ойын емес, бәрі бұл техниканы қандай ниетпен қолдануға байланысты. Өмірлік ұстаным бізге жеке өсуге мүмкіндік береді немесе дамуға кедергі келтіреді – бəрі оны қалай қолдануға байланысты.
Не адам сау не ауру, яғни барлығы денсаулыққа байланысты, ал қалғанының бəрі өмірлік ұстанымға байланысты.
Сонымен өмірлік ұстаным деген – ол өмірге деген көзқарас, ол дұрыс болса, сәттілік сіздікі.
БЕЙСАНАНЫҢ НЕГІЗГІ ФУНКЦИЯСЫ
Эгоизм мен ішкі «Мен» бейнесін (өзіміз туралы ой-пікір) үйлесімде баланста ұстау, яғни тән мен жанның татулығын сақтау – бейсананың мақсаты. Ал Бейсананың басты міндеті – қоршаған əлем туралы көзқарасымызды шындыққа айналдыру. Ол бізге есімізден адаспауға көмектеседі. Ол біздің барлық ойларымызды күзететіндіктен, олар қаншалықты пайдалы немесе пайдасыз екенін, ойларымыздың мазмұнын бақылауымыз керек. Олар біз үшін маңызды мақсаттарға сəйкес келе ме? Олар жоспарды жүзеге асыруға көмектеседі ме? Біздің мінез құлқымыз бейсанадағы басым сенімдерге бағынады, сондықтан біз олардың қайсысы сəттілікке жəне алға жылжуға ықпал ететініне ерекше назар аударуымыз керек.